Chính sách bình đẳng giới của Na Uy

Thưa các bạn,

Tôi rất vinh dự được tham dự hội thảo “Các chị em của Nora” tại Hà Nội nhân kỷ niệm 100 năm ngày mất của nhà soạn kịch Henrik Ibsen. Ngay lần đầu tiên được trình diễn, vở “Nhà búp bê” đă thách thức các quan niệm văn hóa và xă hội về quan hệ giữa các giới trong hôn nhân. Vở kịch đă trở thành cơ sở cho phụ nữ xác định lại ḿnh và những giá trị mà họ muốn theo đuổi.

 Và những câu hỏi mà kịch Ibsen nêu ra vẫn còn phù hợp đến ngày nay.Chúng ta phải thường xuyên liên tục xử lý những định chế làm xói mòn những lựa chọn của phụ nữ trong cuộc sống - trên toàn thế giới - và ở mỗi nước chúng ta. Cho phép tôi chia sẻ với các bạn những kinh nghiệm chúng tôi có được ở Na Uy.

 Những năm 70s, Na Uy là một trong những nước châu Âu có tỉ lệ phụ nữ tham gia lực lượng lao động thấp nhất. Cứ 10 bà mẹ có con nhỏ thì có 9 người nghỉ ở nhà. Ngày nay, chúng tôi là một trong những nước có tỉ lệ phụ nữ tham gia lực lượng lao động cao nhất, nếu không phải là nước có tỉ lệ cao nhất. Cứ 10 bà mẹ thì có 8 người đi làm. Trong khi đó, tỉ lệ sinh là 1,9.

 Tuy nhiên, việc tăng số lượng phụ nữ có việc làm đă không tự khắc mà đến đó là kết quả của những thay đổi về chính sách mang tính hệ thống nhằm tăng cường năng lực cho phụ nữ và trao cho họ các cơ hội bình đẳng hơn.

Đó là kết quả của giáo dục dành cho tất cả mọi người - cả giáo dục ở cấp thấp hơn và giáo dục bậc cao, với kết quả là phần lớn các sinh viên Na Uy là nữ.

Đó là kết quả của việc cải thiện một cách cơ bản chính sách và đăi ngộ dành cho việc nghỉ sinh con.

Đó là kết quả của việc tăng đáng kể số lượng nhà trẻ mẫu giáo và trung tâm chăm sóc trẻ ban ngày, cho phép các bà mẹ và ông bố có thể đi làm.

Những chính sách này cho phép phụ nữ được lựa chọn. Và họ có thể lựa chọn vừa có gia đình vừa có nghề nghiệp. Đây là thành tựu vĩ đại cho cá nhân mỗi phụ nữ. Và là thành tựu thậm chí còn vĩ đại hơn cho đất nước và xă hội nói chung. Chính những quốc gia tạo cho phụ nữ nhiều cơ hội bình đẳng nhất là những quốc gia có tính cạnh tranh cao nhất và có thành tích kinh tế tốt nhất. Chính những quốc gia nỗ lực vượt qua những trở ngại văn hóa đang tồn tại đối với những chính sách như thế - dù ở phía Bắc hay phía Nam - đang trỗi  dậy và phát triển thịnh vượng. Đó là kinh nghiệm của chúng tôi.

Và những con số khó khăn để minh chứng cho những kết luận này. Đối với tôi, bình đẳng giới - và cuộc sống của các chị em và anh em của Nora - là một trong những vấn đề liên quan tới việc tái phân bổ quyền lực và chia sẻ quan tâm chăm sóc. Phụ nữ cần có nhiều quyền lực hơn; nam giới cần ở nhà nhiều hơn với con cái. Nam giới cũng cần tham gia nhiều hơn vào việc chăm sóc người già và người đau yếu. Tôi cho rằng đây là việc cả hai bên cùng có lợi. đó là lư do mà Chính phủ nước tôi tuyên bố chính sách của chúng tôi sẽ tạo cho nam giới và phụ nữ các cơ hội như nhau và sự bình đẳng giới thực sự. Trên nhiều khía cạnh, nam giới cũng đang mất mát vì sự thiếu vắng một xă hội bình đẳng giới. Họ chết sớm hơn, tiếp xúc với bạo lực nhiều hơn, thường tự tử nhiều hơn, và quan trọng nhất: rất nhiều người đàn ông đă phát hiện quá muộn rằng đáng lẽ họ phải dành nhiều thời gian hơn cho gia đình. Các xã hội hiện đại trên toàn thế giới cần huy động tất cả các nguồn nhân lực, cùng với phẩm chất cá nhân, trình độ học vấn và kỹ năng của họ, không phân biệt giới tính. Cả phụ nữ và nam giới cần phải được tham gia vào cuộc sống lao động, cuộc sống xã hội và cuộc sống gia đình. Đó là vấn đề của dân chủ và sống chân thực: cần phải là vấn đề nhận thức chung. Theo tôi biết thì Na Uy là nước duy nhất trên thế giới có Luật về đại diện của các giới trong ban lănh đạo các công ty trách nhiệm trách nhiệm hữu hạn công (từ tháng 1/2006) và các công ty nhà nước và công ty nội thị (từ tháng 1/2004). Và tất nhiên, phụ nữ đủ trình độ để đảm đương trọng trách này.

 Chính phủ chúng tôi ủng hộ việc áp dụng định mức. Việc áp dụng định mức không có nghĩa là thay thế những nam giới giỏi bằng những phụ nữ xoàng,  mà là việc tuyển dụng những phụ nữ có kỹ năng thay thế những nam giới xoàng. Nam giới ở những vị trí lãnh đạo đạo có những phương pháp tuyển dụng riêng của họ. Họ có khuynh hướng tiến cử những nam giới khác, thông thường là có cùng kinh nghiệm và xuất phát điểm như họ. Họ chỉ không nói về điều đó. định chế ẩn giấu này cần phải được thay thế bằng một quá trình dân chủ và cởi mở.

 Cốt lõi của bình đẳng giới là việc tái phân bổ quyền lực, chia quan tâm chăm sóc và việc làm. Chúng tôi phải nỗ lực xác định những rào cản chính tác động đến các khả năng cho nam giới thực hiện việc chia sẻ quan tâm chăm sóc, và tác động đến việc phụ nữ có được nhiều quyền lực hơn (về chính trị và kinh doanh).

 Và chúng tôi cần xé bỏ những rào cản đó. Cả phụ nữ và nam giới phải lựa chọn học hành và đưa ra các lựa chọn về nghề nghiệp phá vỡ các quan niệm văn hóa truyền thống. Khi làm như vậy, ta sẽ gặp phải sự kháng cự quyết liệt.

 Người ta hiếm khi tự nguyện từ bỏ quyền lực. Hay với một số phụ nữ Na Uy: từ bỏ việc chia sẻ chăm sóc một cách tự nguyện. Có những lực lượng cho một sự phát triển như vậy. Những lực lượng này cần phải được xác định bởi những chính trị gia như tôi, hay những hội thảo như “Các chị em của Nora”.

 Kinh nghiệm của chúng tôi là sẽ đạt được tiến bộ khi người phụ nữ dám lên tiếng. Vì vậy, quyền tự do ngôn luận cần phải được bảo vệ. Sẽ đạt được tiến bộ khi phụ nữ được cảnh báo về những nguy hiểm mà họ phải đối mặt. VÌ vậy, quyền tiếp cận thông tin phải được tôn trọng. Sẽ đạt được tiến bộ khi phụ nữ được tổ chức thành những hiệp hội. Do đó, quyền tự do hiệp hội là chìa khóa cho vấn đề. Khi nói đến bình đẳng giới, chúng ta cần phải nắm lấy bất cứ cơ hội nào có thể. Tôi chắc chắn rằng hội thảo ở đây tại Hà Nội sẽ là nguồn cảm hứng cho tất cả chúng ta theo tinh thần của Henrik Ibsen - nêu ra nhiều câu hỏi đầy thách thức. Làm thế nào để đảm bảo quyền tiếp cận công bằng cho phụ nữ về giáo dục, việc làm, các nguồn lực như đất đai và tài sản, và quá tŕnh hoạch định chính sách. Làm thế nào để thu hẹp khoảng cách giữa những người thiệt tḥi, trong đó có người khuyết tật và các em gái và phụ nữ dân tộc thiểu số, với đa số đồng bào của họ. Làm thế nào để bảo vệ và nâng cao năng lực cho phụ nữ trong cuộc chiến chống lại bạo lực gia đình, bóc lột lao động và tình dục, buôn bán người, HIV/AIDS, và các vấn đề khác. Làm thế nào để tăng cường và thực thi các quyền pháp lưật của phụ nữ.

 Hy vọng rằng, chúng ta sẽ cùng nhau tìm thấy câu trả lời trên con đường phấn đấu cho một xă hội có bình đẳng giới hơn nữa. Tóm lại: tôi tin rằng điều kỳ diệu trong những điều kỳ diệu là có thể. Bước tối quan trọng đầu tiên là tạo điều kiện cho các chị em của Nora quyết định sự lựa chọn của mình.

 Hội thảo này sẽ là một đóng góp có giá trị.

Xin cảm ơn

                                        Bà Rita Skjærvik

              Thứ trưởng Văn phòng Thủ tướng Na Uy

(Nguồn: ỦY BAN QUỐC GIA VÌ SỰ TIẾN BỘ CỦA PHỤ NỮ VIỆT NAM. 27/07/2009. Truy cập tại: http://www.ubphunu-ncfaw.gov.vn/?lang=V&func=newsdt&CatID=194&newsid=2107&MN=194